Lyuk Besson

Lyuk Besson (Luc Besson) – ommabop fransuz rejissyori, "Leon", "Poyt element", "Kuk rangli chuqurlik", "Taksi" va "Qizil daryolar" kabi mashhur filmlarning muallifi. 18 mart 1959 yilda Parijda suv osti suzish instrukturlarining oilasida tug'ilgan. O'rta dengizda o'ynab o'sgan kichik Lyuk bolaligidan ota-onasining kasbini davom ettirishni o'ylagan. U nafaqat mahoratli suv osti suzuvchi bo'lgan, balki suv osti fotokameralar bilan chuqurliklarni tasvirlashga qiziqqan. 17 yoshida dengizda baxtsiz hodisa sodir bo'lib, delfinlar bo'yicha mutaxassis bo'lish orzusiga chek qo'ygan. 18 yoshida televizorni birinchi marta ko'rgan va kino tomosha qilishni boshlab, hatto o'zi suratga olishga urinib ko'rgan. 19 yoshida yangi orzu bilan Gollivudga jo'nab ketgan. U yerda "yordamchi" sifatida ishlagandan so'ng, Besson Fransiyaga qaytib kelgan. Vatanida armiyaga chaqirilib, uch yil xizmat qilgan. Keyin Lyuk kino ishlariga qaytgan. U rejissyorning yordamchisi sifatida ishga joylashib, 24 yoshida o'zining birinchi to'liq metrajli filmi "Oxirgi jang"ni (1983) Jan Reno bilan suratga olgan. Bu qora-oq fantaziya dramasida sivilizatsiya vahshiyat va betartiblikka botgan va omon qolganlar O'lim bilan oxirgi jangga tayyorlanayotgani hikoya qilinadi. Debyut muvaffaqiyatli bo'lib, Avoriazdagi fantaziya kinofestivalida ikki mukofot va boshqa bir qancha mukofotlarni qo'lga kiritgan. Ikkinchi to'liq metrajli filmida, "Metroda" (1985), Besson yana o'zining "omadli" aktyori Jan Reno va Izabel Adjani bilan hamkorlik qilgan. Parij metrosining aholisi bag'ishlangan bu drama Britaniya kino akademiyasidan "Eng yaxshi chet el tilidagi film" mukofotini olgan. 1988 yilda Besson o'zi uchun juda muhim ish – "Kuk rangli chuqurlik" filmni suratga olgan, bu uning bolalik orzulari va xayollariga asoslangan. Ikki do'st suvchi-dengizchilarning sarguzashtlari haqidagi syujetning asosida film maslahatchisi Jak Mayolning tarjimai holidan foydalanilgan, u Lyukning yoshlikdagi kumiri bo'lgan. Albatta, bu filmda ham Jan Reno ishtirok etgan. Filmning muvaffaqiyatini rejissyor "Nikita" (1990) siri bo'yicha jinoiy film bilan mustahkamlagan. Lyuk bosh qahramon rolini o'ynagan aktrisa Ann Pariyo bilan turmush qurgan. Keyinchalik Besson film asosida mashhur "Uni Nikita deb chaqirishardi" serialining ssenariy muallifi bo'lgan. 35 yoshida u jahon miqyosida e'tirofga sazovor bo'lgan: "Leon" (1994) dramasida qotil (Jan Reno) va uning yosh qo'shnisi Matildani halokdan qutqarishi haqidagi hikoya tasvirlangan. Qurolli otishmalar bilan to'ldirilgan bu tebranishli va ta'sirli hikoya butun dunyo tomoshabinlariga yoqilib, yosh aktrisa Natali Portmanni mashhur qilgan. Uch yildan keyin Lyuk "Poyt element" (1997) fantaziya dramasini suratga olgan, uning g'oyasi maktab vaqtidan boshlab bir necha o'n yillik davomida pishib yetilgan. Insoniyatni qutqaruvchi qizil sochli "poyt element" rolini o'ynagan Mila Jovovich uning ikkinchi xotini bo'lgan. Film katta byudjetni (90 million dollar) to'liq qoplay olib, prokatda 263 million dollardan ko'proq yig'gan. Keyingi yillarda Besson yanada ommabop bo'lgan: 1998 yilda u Fransiyaning eng muvaffaqiyatli tijoriy loyihalaridan biri bo'lgan ekstremal komediya "Taksi"ni, 1999 yilda esa "Janna d'Ark" (Jovovich bosh rolni o'ynagan, ammo suratga olishdan keyin ular ajrashgan) dramasini suratga olgan. Lyuk – Gollivudda allaqachon o'zining o'rni bor. U faol ravishda prodyuserlik faoliyati bilan shug'ullanadi va EuropaCorp kino korporatsiyasini yaratgan. 53 yoshli rejissyorning uchinchi xotini prodyuser Virjiniya Sila bo'lgan. Bessonning jami besh qizi bor. "Kino – bu xalq uchun dardni engillashtiruvchi vosita", – deydi rejissyor.