Jafar Panahi

Dzhafar Panakhi

Jafar Panahi - jahon darajasidagi eronlik rejissyor-azarbayjonlik, ssenariy muallifi, eron kinematografiyasining "yangi to'lqini"ning ko'zga ko'rinadigan vakili. Uch marta Berlin kinofestivali laureati, uch marta Kann kinofestivali laureati, shuningdek, Venetsiya va San-Sebastian kinofestivali g'olibi.

Filmlar 2
Biografiyasi
Hammasi
Rejissyor
Aktyor
Produser
Operator
Ssenariynavis
Montaj
Tarjimai hol

Jafar 11-iyul 1960-yilda Eronning Miyaneh shahrida azarbayjon oilasida tug'ilgan. Yoshligida kino bilan qiziqib, havaskor filmlar suratga olgan. Maktabdan keyin armiyada xizmat qilgan, Panahi Eron-Iroq urushida qatnashishga majbur bo'lgan.

Armiyadan keyin Jafar kino bilan davom etgan. U universitetga o'qishga kirdi. O'qish vaqtida bir necha hujjatli filmlar suratga olgan, rejissyor yordamchisi sifatida kino san'atini o'rganib chiqqan. Xususan, mashhur eron rejissyori Abbos Kiyorostomi filmi "Zaytun orqali" (1994) suratga olishida yordam bergan. Abbos va Jafar o'rtasidagi do'stlik ularning "Oq to'p" (1995) filmining ssenariysini birga yozishiga olib keldi - bu Panahining birinchi to'liq metrajli filmi.

Panahining birinchi filmi juda muvaffaqiyatli bo'ldi. Kichik qizning soddaligini o'z manfaatlariga ishlatish orqali onasi bergan pulni olib, oltin baliq sotib olishga urinayotgan odamlar haqidagi film Kann kinofestivalining "Oltin kamera" mukofotiga sazovor bo'ldi - bu rejissyorlik debyuti uchun beriladigan mukofot.

Bu 35 yoshli rejissyorning Yevropa kinosiga chiqishiga sabab bo'ldi. U haqida gapira boshladilar. Uni eron kinosidagi yangi so'z deb atashdi. Keyinchalik Panahi o'z ijodi bilan bu statusni tasdiqladi. Uning uchinchi filmi "Doira" (2000) Venetsiya kinofestivalining "Oltin Arslon" mukofoti va bir qancha mukofotlarga sazovor bo'ldi. Beshinchi filmi "Offsayd" (2006) Berlin kinofestivalining "Kumush ayiq" mukofotiga ega bo'ldi. Har bir rejissyorning filmi Yevropada voqea bo'lib o'tdi.

Ammo Eronda o'z ustasiga qattiq munosabatda bo'lishdi. 2010-yil mart oyida Jafar Panahi hukumatga qarshi faoliyat va 2009-yil saylov natijalariga qarshi norozilik aksiyalarida qatnashgani uchun 6 yil qamoq va 20 yil izolyatsiyaga hukm qilindi. Unga filmlar suratga olish, chet elga chiqish va jurnalistlarga intervyu berish taqiqlandi. Lekin Panahi kinosiz yashay olmadi.

2013-yilda uning "Yopiq parda" filmi chiqdi. 2015-yilda esa "Taksi" dramasi, unda usta nafaqat rejissyor va ssenariy muallifi, balki operator, aktyor va montajchi sifatida chiqdi. Filmda Panahi taksi haydovchisi sifatida Tehranning ko'chalarida aylanib, turli xil yo'lovchilar bilan suhbatlashishi haqida hikoya qilinadi.