Martin Skorseze

Martin Skorseze (Martin Scorsese) — AQSHlik kino rejissori, prodyuser va ssenariy muallifi. U kino sanoatining koʻplab mukofotlarining egasi, shu jumladan "Oskar" mukofoti. Martin Skorseze, toʻliq ismi Martin Markantonio Luchano Skorseze boʻlib, 1942-yil 17-noyabrda Nyu-Yorkda tugʻilgan. Uning ikki ota-onasi ham italyan millati va juda dindor edilar. Ota kiyim yuvuvchi va aktyor, ona tikuvchi va aktrisa boʻlgan. Bolaligida Martin astma xastaligidan tez-tez azob chekib, boshqa bolalar bilan oʻynamasdan, koʻproq ota-onasi bilan vaqt oʻtkazgan. Shunday qilib, yosh Skorsezeda kinoga boʻlgan ishtiyoq paydo boʻlgan. Garchi bolaligida u ruhoniy boʻlishni orzu qilgan boʻlsa-da, maktabni tugatgandan soʻng kino yoʻlini tanlagan va dengiz piyodalari qoʻshinida oshpaz sifatida harbiy xizmatdan soʻng, 1964-yilda Nyu-York Fanlar va San'at kollejini tamomlagan. Kollejda oʻqiyotgan vaqtida u bir nechta qisqa metrajli filmlar suratga olgan. Uning birinchi toʻliq metrajli filmi 1967-yilda "Kim mening eshigimni taqillatadi?" boʻlgan, undan keyin "Koʻcha sahna" va "Berta laqabli yuk vagoni" filmlarini suratga olgan va 1973-yilda "Yomon koʻchalar" ustida ishlagan. Ushbu filmni suratga olishdan oldin Skorseze birinchi marta boshlangʻich aktyor Robert De Niro bilan uchrashgan, u bilan bir mahallada oʻsgan. De Niro yangi film ustida ishga kirishgan va "Yomon koʻchalar" Skorseze – De Niro ijodiy juftligining birinchi muvaffaqiyatli filmlari boʻlgan. Keyingi ishi — "Alisa endi bu yerda yashamaydi" dramasi — uning muvaffaqiyatini mustahkamladi. 1976-yilda Skorseze va Robert De Nironing yana bir umumiy ishi — "Taksi" chiqqan, bu ikkalasining talantini ochib berdi. Film "Oskar" mukofotiga toʻrt nomzodlik olgan va Kann kinofestivalining "Oltin palma shohi" mukofotini qoʻlga kiritgan. 1977-yilda "Nyu-York, Nyu-York" myuzikli chiqqan, unda suratga olish jarayonida koʻp narsa oʻz oʻrnida paydo boʻlgan. Lekin dastlabki qisqa versiyasi katta muvaffaqiyatga erisha olmagan, toʻliq versiyasi esa 1981-yilda tomoshabinlarga taqdim etilgan. Biroq, asosiy musiqiy mavzu "New York, New York" Frank Sinatra ijrosida keyinchalik juda mashhur boʻlgan. 1978-yilda Martin Skorseze kasalxonaga tushib qolgan, bir versiyaga koʻra, bu astma tufayli, ikkinchisiga koʻra, kokainning haddan tashqari dozasidan. Oʻsha davrda u xotinidan ajrashgan. Skorsezeni yana ishga qaytarish uchun Robert De Niro uni mashhur bokschi hayoti haqidagi filmni suratga olishga koʻndirgan. Natijada "Gʻazablangan hoʻkiz" filmini suratga olgan, unda De Niro rol uchun jiddiy mashgʻulotlar olib borgan va 20 kg dan ortiq vazn ortgan. Film tanqidchilar tomonidan yuqori baholangan va ikki "Oskar" mukofotini olgan, shu jumladan De Nironing eng yaxshi erkak roli uchun. Shuningdek, "Gʻazablangan hoʻkiz" filmini suratga olish paytida Skorseze oʻzining kelajakdagi xotini bilan tanishgan. Keyinchalik Skorseze "Komediya qiroli" (1982), "Ishdan keyin" (1985) va "Pul rangi" (1986) kabi filmlarni suratga olgan. Aytganda, "Pul rangi" chiqqandan soʻng, AQSHning "sakkizka" laqabli bilyard turi ayniqsa ommalashgan. Skorsezening deyarli barcha ishlarini tomoshabinlar ham, tanqidchilar ham iliq qabul qilishgan, koʻpchilik filmlar turli kino mukofotlariga, shu jumladan "Oskar"ga nomzodlik olgan va ularga sazovor boʻlgan. Ulardan "Masihning oxirgi vasvasasi" (1988), "Shuhratparastlar" (1990), "Qoʻrqinchli burj" (1991), "Begunohlik davri" (1993), "Kazin" (1995), "Kundun" (1997, XIV Dalai-lama hayoti asosida) ajralib turadi. Undan keyin Leonardo Di Kaprio bilan samarali hamkorlik boshlangan: "Nyu-York toʻgaraklari" (2002), "Aviator" (2004), "Qochqinlar" (2006) va "Laʻnatlangan orol" (2009). "Qochqinlar" ustida ishlagani uchun Martin Skorseze birinchi marta "Oskar" mukofotini eng yaxshi rejissyor sifatida olgan. Uning soʻnggi muvaffaqiyatli filmlaridan biri 2011-yilda chiqqan "Vaqt qoʻriqchisi" boʻlib, u toʻrt "Oskar" mukofotiga sazovor boʻlgan. Eʼtirof etish joizki, Skorsezening filmlarining katta qismi haqiqiy voqealarga asoslangan. U Fransiya Faxriy legion ordeni ordeni egasi hisoblanadi, u transsendental meditatsiya bilan shugʻullanadi va 2011-yilda Jorj Xarrisonning ruhiy yoʻli haqidagi "Moddiy dunyoda hayot: Jorj Xarrison" filmiga rejissyorlik qilgan.