Akira Kurosava

Akiro Kurosava – yapon kinorejissyor, ssenariy muallifi va prodyuser. U Yevropa va Amerika kino festivalarining bir qancha mukofotlari, shu jumladan bir necha "Oskar" mukofotlarining egasi. Deyarli oltmish yillik kino karerasi davomida o'ttizta film chiqargan, ulardan "Jit", "Yetti samuray", "Teloxronitel", "Rashomon", "Uch yovuz odam yashirin qal'ada", "Dersu Uzala" va "Ran" kabi filmlar bor. U 1910-yil 23-martda Tokio shahrida tug'ilgan, sakkizta bolaning eng kichigi bo'lgan. Otasi o'smirlar uchun harbiy maktab direktori bo'lib, bolalar nafaqat yapon, balki g'arblar madaniyatini ham bilishini istagan. Kichikligidan boshlab Akiro ijodiy qobiliyatlarini ko'rsatgan: masalan, uning yozgan rasmlaridan biri 1928-yilda "Nika-ten" ko'rgazmasida qabul qilingan. Biroq, kollejga kirishga muvaffaq bo'lmagan va rejissyor Kajiro Yamamoto yonida rejissyor yordamchisi bo'lib ishlagan. Bu lavozimda u ettinchi yil ishlagan, shundan keyin "Dzyudo ustozi haqidagi afsona" filmi uchun ssenariy yozish imkoni paydo bo'lgan. Keyinchalik boshqa muvaffaqiyatli ishlar paydo bo'lgan: "Eng chiroyli", "Yoshligimdan pushaymon emasman", "Ajoyib yakshanba", "Saxiy farishta", "Uysozsiz it", "Jim duel" va "Skandal". O'sha paytda Kurosava yosh aktyor Toshiro Mifune bilan hamkorlikni boshlagan, u keyinchalik uning ko'plab filmlarida rol o'ynagan. Rojissyorning katta shuhrati 1950-yilda "Rashomon" filmining chiqishi bilan kelgan, u butun dunyo tanqidchilari tomonidan e'tirof etilgan va "Oskar" va "Oltin Arslon" mukofotlariga sazovor bo'lgan. Dostonovskiyning asarlarini yaxshi ko'rgan Akiro 1951-yilda "Idiot" romaniga asoslangan filmini taqdim etgan. Boshqa rus yozuvchisi Lev Tolstoy "Ivan Ilichning o'limi" povesti Kurosavani 1952-yilda "Jit" nomli falsafiy dramani yaratishga ilhom bergan, u tomoshabinlar tomonidan iliq qabul qilingan. Mashhur bo'lgan boshqa filmlar: "Yetti samuray" va urushga qarshi drama "Men qo'rquvda yashayman". 1957-yilda Uilyam Shekspirning "Makbet" pyesasiga asoslangan "Qonli taxt" filmni suratga olgan, keyin Maksim Gorkiyning "Daryoda" pyesasiga asoslangan "Daryoda" dramasi chiqqan, u erda usta satirik rang bergan. Bu davrda Kurosava "Uch yovuz odam yashirin qal'ada" filmi uchun ssenariy ustida ham ishlagan, uning remeyki 2008-yilda Yaponiyada chiqqan. Eng o'tkir ijtimoiy filmlardan biri "Yomonlar tinch uxlaydi" 1960-yilda ekranga chiqqan va ekspertlar fikricha, u Shekspirning "Gamlet"i bilan uzoqdan o'xshash. Kurosavaning keyingi filmlari ham juda mashhur bo'lgan: "Teloxronitel", "Teloxronitel 2: Jasur Sanzyuro", "Jannat va jahannam", "Qizil soqol" va "Taramvayning taqillashi ostida", rejissyorning birinchi rangli filmi. Kurosava, chet elda juda ommabop bo'lsa-da, o'z vatanida Yaponiyada e'tirof etilmagan va sevilmagan. 1970-yillarning boshida u moliyaviy muammolarga duch kelgan, ijodiy inqiroz tufayli hatto o'z joniga qasd qilishga urinib ko'rgan. 1975-yilda "Mosfilm" studiyasida Arsenyev asarlariga asoslangan "Dersu Uzala" filmni suratga olgan, bu uning birinchi yapon tilida bo'lmagan ishi. Film Moskva xalqaro kinofestivalining asosiy mukofoti va "Oskar" mukofotiga sazovor bo'lgan. Keyinchalik Kurosavaning yangi filmlari katta tanaffuslardan keyin chiqqan, lekin har doimgidek tanqidchilar tomonidan yuqori baholangan. Ijodning oxirgi davridagi loyihalardan "Kagemusha: Jangchi soyasi" va "Ran" kabi "Oskar"ga nomzod bo'lgan samuray epikalari, shuningdek "Akiro Kurosavaning tushlari" nomli kichik novellalar seriyasi va "Avgust rapzodiyasi" dramasi bor. Ustaning oxirgi filmi – 1993-yilda "Hali yo'q" dramasi. Akiro boshqa ko'plab filmlar uchun ssenariy yozgan. O'limidan oldin u "Yomg'irdan keyin" filmi ustida ishlagan. Mashhur rejissyor 1998-yil 6-sentyabrda Tokio shahrida 88 yoshida insultdan vafot etgan.