Nikolay Yakovchenko

Nikolay Yakovchenko – sovet davri teatr va kino aktyori, Ukraina SSR xalq artisti. Uning shuhratini komediya qahramonlarini ijro etishi olib keldi. Yakovchenko ishtirokida bo'lgan kino filmlari orasida "Ukraina dashtlarida", "Tashvishli yoshlik", "Maksim Perepelitsa", "Jonimizni qutqaring", "Ikki quyonga ham", "Dikanka yaqinidagi xutor kechalari", "Viy", "Baland donlar orasida" filmlari bor. Nikolay Fedorovich 1900 yil 3 mayda Ukrainada, Poltava guberniyasi Priluklar shahrida tug'ilgan. Otasi baliq savdosi bilan shug'ullanar, oilada besh bola o'sib chiqqan. Kelajak aktyor Priluklar oliy boshlang'ich maktabi va yahudiy gimnaziyasiga bordi, ko'pincha darslarni buzib, o'qituvchilarni xafa qilar edi. U birinchi marta 18 yoshida mahalliy teatrning spektaklida ishtirok etgan. Fuqarolik urushi davrida yosh yigit ko'chma dala teatriga tushib, butun respublika bo'ylab sayohat qilgan. 1928 yilda istiqbolli yigit Ivan Franko nomidagi Kiyev teatriga kelgan. Uch yildan keyin Yakovchenko Xarkovga, inqilob teatriga jo'nagan. 1931 yilda u 21 yoshli aktrisa Tatiana Evseenko bilan turmush qurgan, tez orada oilada qiz farzand tavallud topgan, uni Irina deb atashgan. 1934 yilda Nikolay Fedorovich Ivan Franko nomidagi teatr truppasiga qaytgan. 1937 yilda er-xotinning ikkinchi qizi tavallud topgan, unga Yunona ismini berganlar. 1940 yil aprelidan boshlab aktyor sakkiz oy davomida Kiyev muzkomediyasi bilan hamkorlik qilgan, lekin keyin yana o'zining asosiy teatriga qaytgan. Uluq Vatan urushi boshlanganidan so'ng, Yakovchenko er-xotini va bolalari Tambovga evakuatsiya qilingan. Xotin va bolalar shaharda qolgan, Nikolay esa Stalingradga jo'nab, askarlar oldida chiqishlar qilib, ularning ruhini ko'targan. Ukraina poytaxtiga qaytish orzusi G'alaba oldidan sodir bo'lgan, oila Olginskaya ko'chasidagi ikki xonali kommunal kvartirada joylashgan. Yakovchenko "Stalingrad himoyasi uchun" va "Uluq Vatan urushi 1941-1945 yillardagi mardlik mehnati uchun" medallari bilan mukofatlanib, Ukraina SSR zasluqli artisti unvoni berilgan. Xotinining vafotini og'ir boshidan kechirgan aktyor kichik qizlari bilan qolgan, keyinchalik Nikolay Fedorovich qizi Yunona va uning eri bilan bir uyda yashagan. Mahoratli teatr arbobi tez-tez kino suratga olishlarga chaqirilgan, Yakovchenko tomoshabinlar oldida Kondrat Perepelitsa ("Maksim Perepelitsa"), Prokop Serko ("Ikki quyonga ham"), Patsuk ("Dikanka yaqinidagi xutor kechalari"), Spirid ("Viy"), keksa Maksim ("Baland donlar orasida") rollarini ijro etgan. Ishdan keyin Nikolay o'zining Fanfan laqabli iti bilan sayr qilishni yaxshi ko'rardi. Xalq artisti unvonini olgandan to'rt yil o'tgach, 1974 yil kuzida aktyor peritonit bilan kasalxonaga yotqizilgan, afsuski, shifokorlar yordam bera olmagan. "Kechki Kiyev" gazetasining muharrirlari uning nekrologini nashr etishni rejalashtirgan, ammo Nikolay Fedorovichning rasmiy fotosuratini darhol topa olmaganlar. Mavjud suratlarida u teatr kostyumlarida yoki quvno kulib turgan edi. Vaziyatdan chiqish uchun jiddiy surat yaratishga rassomlar jalb etilgan. Yakovchenko qabri Kiyevdagi Baykov qabristonida joylashgan. 2000 yilda, aktyorning 100 yilligi munosabati bilan, uning tug'ilgan teatrining qarshisida uning haykali o'rnatilgan.