Terri Gilliam

Terrens Vens «Terri» Gilliam — Britaniya kinoijodkori va ssenariy muallifi, aktyor va animatsioner, 2006 yilda rasman Amerika fuqarolig'idan voz kechgan, barcha davrlarning eng ta'sirchan komik guruhlari biri «Monti Payton»ning a'zosi. 1940 yil 22 noyabrda Shimoliy Amerikaning Minneapolis shahrida, Minnesota shtatida tug'ilgan. Rejissyorning eng mashhur ishlariga antiutopiya «Braziliya», komediya filmi «Baron Myunxgausenni sarguzashtlari», drama «Baliqchi podshoh», fantastik filmi «12 maymun», Xanter S. Tompsonning «Las-Vegasda qo'rquv va nafrat» kitobining ekranlashuvi va fantastik sarguzashtlar «Doktor Parnassning xayoliy dunyosi» kiradi. Gilliam Medisin-Leyk shahrida, Beatris va Jeyms Xoll Gilliam oilasida dunyoga kelgan. O'g'li tug'ilishidan oldin otasi «Folgers» kofe kompaniyasida savdo vakili bo'lgan, ammo keyinchalik yog'och ustasi bo'lib o'tgan. Bola o'n ikki yoshga to'lgandan so'ng, oila Minneapolisni tark etib, Kaliforniyaning quyoshli shaharlaridan biri bo'lgan Panorama-Sitiya ko'chib ketgan. Birmingem maktabida o'qish davrida u eng yaxshi o'quvchi, sinf prezidenti, «Muvaffaqiyatga eng katta imkoniyat egasi» unvoni olgan va bitiruv balining qiroli etib saylangan. O'sha vaqtda u «Mad» humor jurnalini ishtiyoq bilan o'qib chiqqan, uning muharriri Xarvi Kurtzman keyinchalik Terri Gilliamning shaxsiyati va ijodiga katta ta'sir ko'rsatgan. Amerika Qo'shma Shtatlarini tark etish istagi birinchi marta politsiya bilan bo'lgan hodisadan keyin paydo bo'lgan. Politsiya xodimlari Hillman Minx avtomobilini boshqarayotgan yosh yigitni ushlab, uzoq sochli ekanligi uchun, albatta, giyohvand ekan deb taxmin qilib, qattiq so'roq qilganlar, chunki u juda yosh ekan, shuning uchun avtomobilni boy otaning qizi hisobiga sotib olgan deb o'ylashgan. Gilliam e'tiroz bildirib, reklama biznesida ishlayotganini va politsiyachilardan ikki baravar ko'proq daromad olishini aytganida, ular faqat kulib yuborganlar. Bu yoqimsiz hodisa Terri singari oddiy odamlar va boshqa millat vakillariga nisbatan kuchli salbiy ta'sirni to'liq his qilishga olib kelgan. Gilliam professional faoliyatini rassom-multipilator va karikaturachi sifatida boshlagan. Uning birinchi ish joylaridan biri Xarvi Kurtzmanning keyingi loyihasi, satira jurnali «Help!» bo'lgan. Evropaga ko'chib o'tishga tayyorlanayotgan vaqtda u bu safarning asl maqsadi chop etilgan nashriyotning chet el filiali ochish ekan deb hazil qilgan. Buyuk Britaniyaga ko'chib o'tgach, Gilliam tez orada mashhur Britaniya komik guruhi «Monti Payton»ning a'zolaridan biriga aylangan. Guruhda Terri bilan birga yana besh a'zo bo'lgan. Guruhning butun ijodi yuz foiz kollektiv bo'lgan. Uslub o'ziga xos bo'lib, Gilliamning keyingi ijodiga katta ta'sir ko'rsatgan. «Monti Payton» tarkibida ko'plab turli loyihalar, shu jumladan bir nechta to'liq metrajli filmlar yaratilgan. Rejissyorning birinchi mustaqil to'liq metrajli kinoishi Lyuis Kerroll asarlariga asoslangan fantastik komediya «Barmaglut» bo'lgan. Filmning suratga olish guruhining katta qismi, shu jumladan ba'zi aktyorlar, ushbu filmni suratga olish bilan bir vaqtda «Yulduzlar urushi» filmida ham ishtirok etganlar. Film tanqidchilar tomonidan salqin qabul qilingan va rejissyorning keyingi muvaffaqiyatli asarlaridan keyin ikkinchi nafas olgan. Birinchi haqiqiy shovqinli muvaffaqiyat rejissyor uchun 1985 yilda antiutopiya «Braziliya»ni yaratgandan keyin kelgan. Filmda bosh rollarni Jonatan Prays va Robert De Niro ijro etgan. Universal kinostudiyasi rejissordan majburiy xappy-end talab qilgan skandalga qaramay, film ilmiy-fantastikning shunday bir durdona ekanligi e'tirof etilgan. Film bir qancha nufuzli nominatsiyalar va mukofotlarga sazovor bo'lgan, shu jumladan «Oskar», va o'z yaratuvchisini dunyo miqyosidagi kino yulduzlari darajasiga ko'targan.